Dua Libro de l\' Lingvo Internacia
L >>
Ludovic Lazarus Zamenhof >> Dua Libro de l\' Lingvo Internacia
5.
Kial vi ne respondas al mi, kian mi vin demandas?--La patro
skribas leteron, kaj la infanoj preparas siajn lecionojn.--Kion
li babilas?--Li babiladas la tutan tagon.--Nia gasto kantis la
cxiukonatan romancon de N.--Mia onklo ekkantis kaj tuj cxesis,
sed mia frato kantadis la tutan vesperon.--Karolino cxian obeadis
la ordonojn de sia patrino, sed hodiaux sxi ne obeis.--Kian mi
venis al li, li tuj finis sian laboron.--Kian mi venis al li, li
finadis sian laboron.--Vi ne malhelpis min, cxar kian vi venis,
mi estis jam finita mian laboron.--Li batalos, cxar li ne dormos
trankvile, gxis li estos venkinta la malamikon.--Se mi nur estus
sana, mi estus tute kontenta.--Se ili estus dirintaj la veron,
ili ne estus nun punataj; nun ili konfesis cxion, sed gxi estis
jam tro malfrue.--Johano, sercxu mian krajonon.--Ni iru promeni,
sinjoroj!--Li ne esperu pardonon!--Savu min, amikoj!--Mi lernas
pentri kaj ludi gitaron.--Instruante, ni lernas.--La lernanto
devas estimi la instruanton.--Libro instruanta estas tre
utila.--Ne cxiu instruanto estas instruisto.--Dio estas la
kreinto kaj la reganto de l' mondo.--Ferminte la pordon, li
komencis sin senvestigi.--La venonta gasto estas ankoraux en la
vojo.--La elpelito malsatas jam la trian tagon.--Punata antaux la
rompita poto, la kato eble komprenos la kauxzon de l' punado.--La
konstruota domo kostos multon da mono.--Batate de la mastro, li
ploris kaj jxuris, ke li terure vengxos.--En tiu cxi lernejo la
infanoj estas edukataj tre bone, cxar la lernejestro sin okupas
je sia afero kun amo.--Tio cxi montras, ke via nepo estas ne bone
edukita.--Dum en unu cxambro la gastoj dancadis, en la dua
cxambro estis preparata la vespermangxo; kian la tablo estis
preparita, oni invitis la gastojn al la tablo.--Kio estos hodiaux
prezentata en la teatro?--Auxdu, infanoj! se vi estos prezentitaj
al la generalo, salutu lin gxentile.--La frauxlino, kiu estis
edzinigota de mia frato, mortis, ne farigxinte ankoraux ecx lia
fiancxino.--La formojn kunmetitajn (ekzemple: mi faradas, mi
estis farinta . . . kaj ceterajn)--oni devas uzi sole tian, kian
la senco gxin necese postulas.
6.
La adverboj (evortoj), kiuj estas kreitaj el aliaj vortoj,
finigxas je la litero "e"; cxiuj aliaj adverboj ne havas
konstantan finigxon kaj apartenas al la vortoj _simplaj._--Li
estas severa jugxanto, li jugxas severe, sed juste.--Nun estas
varme, sed la nokto kredeble estos tre malvarma.--Li estas tre
ricxa, kaj li donis al la malfelicxulo tro malmulte, cxar li
estas konata avarulo.--Kun tiu papero mi ekiris per grandaj
pasxoj al la komercisto; sed antaux la magazeno mi renkontis
kalesxon, en kiu sidis ricxe vestita sinjoro. Elirinte el la
kalesxo kaj forjxetinte la pecon da cigaro, kiun li estis teninta
inter la fingroj, li ekrigardis min tra siaj bluaj okulvitroj kaj
diris sen ia antauxparolo: "ne, por vi mia magazeno estas fermita
pro la malbonaj sciigajxoj, kiujn mi ricevis pri vi de homoj
kredindaj."--Mi eltrinkis tutan botelon da vino, kvankam gxi ne
tre placxis al mi, cxar la vino estis bona, sed la botelo estis
de brando.--Oni diras, ke vi gajnis la grandan gajnon; se tio cxi
estas vera, mi vin gratulas.--Li diras, ke mi estus pli felicxa,
se mi estus pli diligenta.--La mastro diris, ke mi foriru, cxar
se ne--li min elpelos per la hundoj.--Ho, kiel mi estas
laca!--Fi, kia malkonvena esprimo!--Hura! vivu la regxo!
7.
Vortoj kunmetitaj estas kreataj per simpla kunligado de simplaj
vortoj; prenataj estas ordinare la puraj radikoj, sed, se la
bonsoneco aux la klareco postulas, oni povas ankaux preni la
tutan vorton, t.e. la radikon kune kun la finigxo.--La lingvo
internacia esperas farigxi ian lingvo tutmonda.--La unutaga
regado de tiu cxi estro ne restis sen postsignoj.--Tio estas
frukto de lia unuatempa verkado.--Ni matenmangxas cxian je l'
deka horo antaux tagmezo.--La pordokurtenoj de lia dormocxambro
estas de flavrugxa koloro.--Nenian insultu, ne parolinte kun la
insultoto.--Metu la libron sur la tablon.--La libro jam estas sur
la tablo.--Li eniris la cxambron (aux en la cxambron).--Cxu vi
estas kontenta je mia donaco?--Li ekdormis je eterne.--Sxi estas
la unua baletistino en nia teatro.--Kia mehxanikisto faris tiun
cxi masxinon?--Li estas direktoro en fabriko de tabako.--La
politiko de nia ministro montras, ke li estas bona
diplomatiisto.--La historio de la civilizado estas tre
interesa.--Li korespondas telegrafe kun cxiuj agentoj.
8.
Kia granda brulo! kio brulas?--Ligno estas bona brula
materialo.--La fera bastono estas brule varmega.--Iu venis;
demandu lin, kiu li estas, kaj se li estas tiu, kiun mi atendas,
sendu lin al mi; neniun alian mi hodiaux volas vidi . . . ne, mi
decidis alie: sendu cxiun, kiu ajn li estos.--Ian mi venis al li
kaj mi trovis lin libera; tio cxi min forte mirigis, cxar kian
ajn mi venas, li cxian sidas super laboro, kaj li nenian estas
libera.--Kiaj vortoj povas esti farataj el la vortoj: "ia",
"ial", "ian", "ie", "iel", "ies", "io", "iom", "iu"?--La kioman
fojon li jam ripetis sian rakonton?--Cxu oni povas diri: helpi
la fraton (anstataux: al la frato), obei la patron (anstataux:
al la patro), ridi lian malsagxecon (anstataux: je lia
malsagxeco), plori la perdon (anstataux: pro la perdo)? Jes;
cxar se la senco ne montras klare, kian prepozicion ni devas uzi,
ni cxian povas uzi la vorton "je", aux la akuzativon sen
prepozicio.
9.
Lia malbenado ne cxesas; sed nenia el liaj malbenoj povas min iom
malhelpi.--La hierauxa duhora pafado ne estis por mi tiel terura,
kiel la du pafoj, kiujn mi auxdis hodiaux.--Li kuris sur la
kampon.--Li kuradis gxis li falis.--La lavistino alportis mian
tolajxon: cxemizojn, kolumojn, manumojn kaj visxilojn (oni nomas
gxin tolajxo, kvankam ne cxio estas farita el tolo).--Anstataux
vino li enversxis en mian glason ian malagrablan acidajxon, kaj
tiun cxi malklaran fluidajxon li devigis min eltrinki.--Ne cxia
belajxo estas utila.--En la angulo kusxis amaso da malnova
ferajxo.--Sinjoro N. estas senatano.--La vilagxano vendis al la
komercisto centon da ovoj.--La nombro da kristanoj estas pli
granda, ol la nombro da mahometanoj.--Ne cxiu rusujano estas
ruso.--Mi estas via kunlandano, cxar mi ankaux estas
italujano.--Ili venkos, cxar ilia militistaro estas glora pro sia
disciplino.--La hararo defalis de lia kapo, kaj mi vidis grandan
senharajxon, kiun li pro malvera honto cxian tiel zorge kasxis.
10.
Li promenadis, akompanata de siaj lernantoj.--Mi estas la
zorganto de tiu cxi infano, kaj gxi estas mia zorgato.--Via
kuracato estas mia konato.--Sxi ofte songxas
mortintojn.--Plendito, kion vi povas diri por via pravigxo?--Sxi
estas en la kvara monato de naskonteco.--La jugxejo estis jam
plena, kaj oni enkondukis la jugxoton.--La parenco de mia edzo
aux la edzo de mia parenco, estas mia boparenco.--La patro de mia
edzino estas mia bopatro.--Mi estas la bofrato de Heleno, cxar
sxi estas la edzino de mia frato; sxi estas mia
bofratino.--Karolo estas mia nepropra filo (aux duonfilo), cxar
mi estas la dua edzo de lia patrino.--Petro kaj Mario estas jam
suficxe maljunaj, tamen oni ankoraux vokas ilin Pecxjo kaj
Manjo.--Auxgucxjo kaj Auxgunjo estas bonaj infanoj.--Disiru,
sinjoroj, cxar amase stari sur la strato estas malpermesita.--Li
dissxutis la alumetojn sur la tuta planko.--Via parolo estas por
mi tute ne komprenebla.--Li rakontas aferon tute ne
kredeblan.--Vi skribas tre nelegeble.--Vitro estas travidebla.
11.
Mi miras la sagxecon kaj la honestecon de tiu cxi homo.--La
legxeco de lia faro ne estas por mi malcerta, cxar cxio, kion li
faras, estas tute legxa.--Vivu la frateco de l' popoloj.--Virino,
kiu sin okupas je kudrado, estas nomata kudristino, kaj sxia edzo
estas nomata kudristinedzo.--Sxi ne estas doktorino, sed nur
doktoredzino.--Je l' deka horo vespere la kortisto fermas la
pordegon de l' domo.--Mi ne povis ne ekplori, kian mi vidis, kiel
la malricxegulo petegis la mastron de l' belega palaco pri peco
da pano.--La legendoj rakontas pri grandeguloj, kiuj volis batali
kun la dioj.--La vetero estis malbona, kaj mi malvarmumis; la
kuracisto konsilis al mi iri en sxvitbanejon.--Nia fidela
servanto mortis en la malsanulejo.--Kun la libroj en la mano la
infano iris en la lernejon.--Auxdinte tion cxi, li
ekploris.--Ekbruligu kandelon, cxar estas jam mallume.--La tondro
estis tiel forta, ke la vitroj de niaj fenestroj
ektremis.--Malpacinte kun sia edzino, li eksedzigxis je sxi.--Li
estas eksgeneralo; servinte en la militistaro tridek jarojn, li
eksigxis.--Mia kolego estas tre kredema: li kredas cxion, kion
oni diras al li.--Eduardo estas tre ekkolerema kaj vengxema, kaj
lin ofendi estas dangxere.--Estu laborema, sxparema kaj
singardema!--La religio diras, ke la animo estas nemortema,
kvankam la korpo estas mortema.
12.
La patro donacis al mi kolektujon, kaj li mem jxetis en gxin la
unuan moneron.--Hieraux falis granda hajlo; cxiu hajlero pezis
pli ol kvindek gramojn.--La plej malgranda fajrero estas suficxa
por eksplodigi la pulvon.--Via regnestro estas regxo de Prusujo
kaj imperiestro de Germanujo.--Se la sxipestro ordonas, la
sxipanoj devas obei.--Starante sur la supro de l' monteto, kiu
estas apud nia domo, li vidis la tutan cxirkauxajxon.--Sidante
sur segxo, kaj tenante la piedojn sur benketo, li dormetis.--Tre
placxas al mi la blueta fumo de l' cigaro, kiun vi
fumas.--Promenante sur la aleo, ni renkontis la gedoktorojn N.,
kiuj invitis nin al la balo, kiun ili hodiaux donas; ni iros kun
plezuro, cxar la gemastroj espereble zorgos, ke la gastoj bone
pasigu la tempon.--Mi veturos hodiaux al miaj geonkloj.--Li pagis
por la kokido tiom, kiom oni ne pagas ecx por koko.--La
Napoleonidoj esperas ricevi la tronon de Francujo.
13.
Ironte promeni, purigu vian veston.--La printempa suno fluidigis
la negxon kaj la glacion.--Sxi volas fiancxigi mian fraton je
sxia fratino.--Dormigu la infanon.--La mizero kutimigis lin levi
sin el la lito tre frue.--Pro la multaj malplezuroj li tute
grizigxis.--La nombro de l' amikoj de l' lingvo internacia
pligrandigxas sencxese.--Konigxinte je tiu cxi nobla homo, mi tuj
amikigxis je li.--Mirinda estas la historio de lia familio: la
avo mortis je ia nekomprenebla malsano, havante la agxon de dudek
naux jaroj; la avino mortigis sin mem en atako de malprudento; la
patro elfalis el fenestro de tria etagxo kaj mortigxis; la
patrino estis mortigita de sxia propra servantino.--Cxu la
kandelo estis estingita, aux gxi estingigxis mem?--La knabeto
estas rugxigita de sia patrino, aux eble li rugxigis sin
mem?--Ne, li rugxigxis de plezuro, cxar li estas tre
rugxigxema.--Sidigu la fraton, cxar sidigi sin mem li ne volas;
se li ne povas esti sidigata, submovu segxon sub liajn piedojn,
kaj li kontrauxvole sidigxos.--Falinte de l' supro de l' arbo, li
sidigxis sur la malsupran brancxon.
14.
Donu al mi kudrilon kaj fadenon, cxar mi volas alkudri butonon al
mia surtuto.--Rigardu, kiel la aglo batas kun la
flugiloj!--Kovriloj povas esti por la vizagxo (vizagxkovriloj),
por la litoj (litkovriloj) kaj cetere.--Prenu la fosilon kaj fosu
tombon.--Mia onklino naskis filinon.--La bovo jelaboras la
kampon, kaj la bovino donas lakton.--La patrino de mia patro
estas mia avino.--Mi auxdis tion cxi de kredindaj personoj.--Mi
jam vidis cxiujn vidindajxojn de via urbo.--Li estas senespere
malsana, kaj savi lin povas nur ia miregindajxo.--Li havas bonan
koron, sed bedauxrinde li ne povas fari, kion li volas.--Varma
fumo estas por mi malutila, tial mi cxian fumas tra
cigaringo.--Por ne piki la fingron cxe l' kudrado, oni portas
fingringon.--Mi perdis la sxlosilon de mia sxranko, kaj mi devis
venigi sxlosiliston.--Valter-Skot' estis glora verkisto.--La
apotekisto estas helpanto de l' kuracisto.--La kuiristo
malbonigis la tagmangxon.--La avo ne volis beni sian nepon, sed
li ankaux lin ne malbenis.--Li ne sole ne helpis min en mia
laboro, sed li ankoraux min malhelpis, kiom li povis.--La
malsupra parto de tiu cxi domo estas alie kolorita ol la
supra.--Ne legu tiel mallauxte.--Malfermu la pordon!
15.
Por via malkonfeso oni duobligos vian punon.--Mi foriras, kaj mi
revenos post kvarono da horo.--Multope ni pli frue finos la
laboron, ol unuope.--Kristo revivigxis.--Iru, sed ne revenu tro
malfrue.--Cezaro transiris la Rubikonon.--Transportu la segxon de
tie cxi sur alian lokon.--Mi havas en mia plumujo du plumingojn
sen plumoj.--Estante en la cigarejo, mi acxetis dek cigarojn;
naux el ili mi metis en mian cigarujon kaj unu mi metis en mian
cigaringon kaj ekfumis.--La arbo, sur kiu kreskas pomoj, estas
nomata pomujo aux pomarbo; sed ne cxia fruktujo estas
arbo.--Hispanujo estas parto de Euxropo.--Mi estis infano, mi
estis knabo, mi estis junulo, mi estis viro,--nun mi estas
maljunulo.--Mi ne volas vane paroli kun tiu cxi malsagxulo.--Se
ni devas uzi ian sufikson, sed la senco ne montras al ni, kian
sufikson ni devas preni,--ni uzas la sufikson "um".--Kiu ne
plenumas sian promeson, estas malnoblulo.--Elirinte el varma
cxambro sur la malvarman korton, sxi malvarmumis kaj malsanigxis.
16.
La malnovaj popoloj estis tre gastamaj.--Li donas lecionojn de
belskribado.--Li havas belajn vangharojn.--Tiu cxi pano estas tre
bongusta.--En mia skribtablo estas kvar tirkestoj.--La dek du
monatoj de l' kristana jaro estas: Januaro, Februaro, Marto,
Aprilo, Majo, Junio, Julio, Auxgusto, Septembro, Oktobro,
Novembro, Decembro.--Diru al mi, mi petas, kioma horo nun
estas.--Nun estas la tria horo, aux, pli certe, nun estas kvin
minutoj post la tria horo.--Ne, sinjoro, vi eraras: nun estas
kvarono de la kvara (horo).--Je l' kioma horo vi tagmangxas
(tagmezmangxas)?--Ne cxian egale: hodiaux ni tagmangxis je tri
kvaronoj de l' kvara, kaj hieraux ni mangxis akurate je l' tria
horo.--Kian agxon vi havas?--Mi havas kvardek kvin jarojn.--Bonan
tagon, sinjoro! Kiel vi fartas?--Pardonu, sinjoro, mi vin ne
rekonas.--La venontan dimancxon mi veturos Hamburgon.--Kio vin
interesas mia farado? ne miksu vin en malproprajn aferojn!--Cxu
vi ludas violonon?--Ne, mi ludas kartojn, sed por instrumentoj mi
cxian estis tro maldiligenta.--Mi ne logxas cxe mia frato, mi
logxas aparte; sed mia logxejo estas apud la lia.--Antaux tiu
malgranda ligna dometo staris bela granda arbo.--Mi volas aux
cxion, aux nenion.--Mi bezonas du frankojn; cxu vi ne povas ilin
doni al mi prunte?--La popoldiroj (proverboj) esprimas la sagxon
de l' popolo, kaj la popolrakontoj (legendoj) esprimas gxian
kredon.--La vorton "met" ni uzas tian, kian ni volas esprimi ian
faradon, sed la formo de l' farado estas por ni aux ne klara, aux
sen signifo. "Meti ion ien" signifas: fari, ke io ie estu.
"Meti" povus alie esti tradukata "estigi". "Meti" inter la
verboj (farvortoj) estas tio sama, kio "je" inter la prepozicioj,
aux "um" inter la sufiksoj.--Metu la manon sur la koron.--La
sxteliston oni metis en malliberejon (se ni dirus "oni lin
sidigis", tio cxi estus ne vere, cxar neniu lin tie
_sidigis_).--Metu la cxapelon sur la kapon.--La leteron mi
adresis: al lia mosxto sinjoro N. en N. N.--Via barona mosxto,
helpu min en mia mizero!--Por esti felicxa, oni devas esti antaux
cxio kontenta je sia sorto.--Mi iris en la teatron, por auxdi la
gloran kantiston.
17.
LA OMBRO.
(mirrakonto de Andersen'.)
En la varmegaj landoj la suno radias alian varmegon, ol cxe ni.
La homoj ricevas koloron malluman, kaj en la plej varmegaj landoj
la brula suno faras el ili negrojn. Sed gxi estis nur la simple
varmaj landoj, kien transveturis unu instruita homo el niaj
malvarmaj. Li pensis, ke li tie povos ankaux promenadi en la
stratoj, kiel en lia patrujo, sed tion cxi li devis baldaux
malkutimi. Li kaj cxiuj prudentaj homoj devis trankvile resti en
la domo. La kovriloj de l' fenestroj kaj la pordoj restis
fermitaj la tutan tagon. Oni povus pensi, ke la tuta domo
dormas, aux ke neniu estas en la domo. La mallargxa strato, kie
li logxis, estis ankoraux tiel konstruita, ke de l' mateno gxis
la vespero oni havis tie la tutan varmegon de l' suno. La
instruita homo el la malvarmaj landoj estis homo juna kaj sagxa
homo; al li sxajnis, ke li sidas en brula forno. Tio cxi lin tre
suferigis. Li tute maldikigxis, kaj ecx lia ombro farigxis multe
pli malgranda, ol en la patrujo,--gxi ankaux suferis de la suno.
Nur je l' vespero, kian la suno estis subirinta, ili revivigxis.
Estis efektiva plezuro gxin vidi. Apenaux lumo estis enportita
en la cxambron, la ombro sin eltiris sur la tuta muro, gxis la
plafono kaj ecx iom sur la plafono mem. Gxi intence faris sin
tiel longa, gxi devis sin eltiri, por ree ricevi fortojn. La
instruitulo eliris sur la balkonon, por tie sin eltiri, kaj
apenaux la steloj ekellumis el la klara etero, li eksentis novan
vivon. Sur cxiuj balkonoj en la strato--kaj en la varmaj landoj
cxiu fenestro havas balkonon--sin montris homoj, cxar aeron oni
bezonas, se oni ecx kutimis esti bruligata de l' suno. Vivo sin
komencis supre kaj malsupre. Tajloroj kaj botistoj,--cxiuj homoj
eliris sur la straton, tabloj kaj segxoj estis elportataj, lumo
brulis cxie, brulis pli ol mil lumoj; unu babilis, alia kantis,
kaj la homoj promenis, la veturiloj veturis, la azenoj iris . . .
tin-tin-tin--cxar ili portis sonorilojn. Tie mortintoj kun
kantado estis enterigataj, la knaboj de l' strato bruis, la
sonoriloj de l' pregxejoj sonoris, per unu vorto--vivo kaj movado
regxis malsupre sur la strato. Nur en la unu domo, kiu staris
rekte kontraux la logxejo de l' alilanda instruitulo, estis tute
silente, kaj tamen tie kredeble iu logxis, cxar sur la balkono
staris floroj, kiuj belege kreskis,--tiel iu kredeble ilin
superversxadis, kaj homoj necese devis tie esti. La pordo
kontrauxe estis ankaux malfermata je l' vespero, sed tie interne
estis mallume, almenaux en la antauxa cxambro,--el interne estis
auxdata muziko, kiu al la alilanda instruitulo sxajnis
neesprimeble bela. Sed eble gxi estis tia nur en lia sxajnevido,
cxar li trovis tie en la varmaj landoj cxion neesprimeble bela,
se nur la malbona suno ne estus. La mastro de l' alilandulo
diris, ke li ne scias, kiu logxas en la kontrauxa domo, ke oni
tie ne vidas ja ecx unu personon, kaj pri la muziko--li trovas
gxin malbele enuiga. "Gxi estas tiel, kiel se unu ripetas pecon,
kiu estas por li tro malfacila, kaj kiun li ne povas ellerni,
cxian tiu sama peco. `Mi malgraux cxio gxin venkos' li diras,
sed li tamen gxin ne venkas, kiel ajn longe li ludas".
Unu fojon en nokto la alilandulo vekigxis; li dormis cxe
malfermita pordo de balkono, la kurtenoj antaux la pordo sin
dismovis de bloveto de l' vento, kaj al li sxajnis, ke de l'
kontrauxa balkono venas mirinda brilo. Cxiuj floroj brilis en
plej belegaj koloroj, kaj en la mezo inter la floroj staris
gracia aminda frauxlino, kiu sxajne ankaux brile radiis. La
okuloj de l' instruitulo tute senvidigxis de tio cxi, kaj ne
estas miro, cxar li ilin efektive tro forte malfermis, kaj al tio
cxi li ankoraux estis dorminta. Per unu salto li estis sur la
planko, tre mallauxte li starigxis post la kurteno, sed la
frauxlino jam ne estis, la brilo estingigxis. La floroj pli jam
ne brilis, sed ili staris ankoraux en ilia antauxa beleco. La
pordo estis ne tute fermita, kaj profunde el interne sonis
mallauxta kaj agrabla muziko, kiu povis naskigi la plej dolcxajn
songxojn. Tio cxi estis efektive io mireginda. Kiu povis tie
logxi? Kie estis la eniro? En la partero estis nur magazeno, kaj
estis ja neeble, ke la homoj cxian trakurus tra tie.
Je unu vespero la alilandulo sidis sur sia balkono, post li en la
cxambro brulis lumo, tial estis tute nature, ke la ombro estis
videbla sur la muro de la kontrauxa logxejo. Tiel gxi sidis tie
inter la floroj sur la balkono, kaj cxiun fojon, kian la
alilandulo sin movis, la ombro sin ankaux movis, cxar tion cxi
gxi ordinare faras.
"Mi pensas, ke mia ombro estas la sola viva estajxo, kiun oni
povas trovi tie kontrauxe!" diris la instruitulo. "Rigardu,
kiel bele gxi sidas tie inter la floroj, la pordo estas ne tute
fermita, kaj nun la ombro devus esti tiel sagxa kaj eniri, kaj
cxion bone rigardi, kio estas interne, kaj poste, reveninte,
rakonti al mi, kion gxi tie vidis. Jes, jes, mia ombro, vi devus
peni esti utila al mi!" diris li sxerce. "Estu tiel bona kaj
eniru! Nu, vi ne volas iri?" Kaj li balancis la kapon al la
ombro, kaj la ombro rebalancis gxian kapon. "Jes, jes, iru, sed
baldaux revenu!" La alilandulo sin levis, kaj lia ombro sur la
kontrauxa balkono sin ankaux levis; la alilandulo sin turnis, kaj
la ombro sin ankaux turnis; se iu bone rigardus, li povus klare
vidi, ke la ombro eniris en la ne tute fermitan pordon de la
balkono de l' kontrauxa domo rekte en tiu momento, en kiu la
alilandulo eniris en sian cxambron kaj mallevis post si la longan
kurtenon.
Je l' postiranta mateno la instruitulo eliris, por trinki kafon
kaj legi gazetojn. "Kio tio cxi estas?", diris li, kian li
eliris en la lumon de l' suno, "mi ja ne havas ombron! Tiel gxi
hieraux je l' vespero efektive foriris kaj jam ne revenis; tio
cxi estas efektive cxagrene!"
Ne tiel la perdo de l' ombro mem lin cxagrenis, kiel tio, ke en
la malvarmaj landoj estas rakontata unu cxiukonata historio pri
homo sen ombro. Se nun la instruitulo revenos en la patrujon kaj
rakontos, kio okazis kun li, oni diros, ke tio cxi estas nur
ripetajxo, kaj tio cxi malplacxis al li. Tial li decidis tute ne
paroli pri tio, kaj tio cxi estis tute prudente.
Je l' vespero li ree eliris sur sian balkonon, la lumon li tute
bone metis post si, cxar li sciis, ke la ombro cxian volas, ke
gxia sinjoro estu por gxi barilo,--sed li tamen ne povis gxin
elricevi. Li faris sin granda, li faris sin malgranda, sed nenia
ombro venis, nenia ombro sin montris. Li diris: "Hm, hm!" sed
nenio helpis.
Gxi estis kompreneble cxagrene, sed en la varmaj landoj dank' al
Dio cxio kreskas rapide, kaj post unu semajno li ekvidis kun
granda plezuro, ke el la piedoj kreskas cxe li nova ombro, kian
li iras en la lumon; la radiko certe restis. Post tri semajnoj
li jam havis ne tro malgrandan ombron, kaj kian li ekreveturis en
la patrujon en la malvarmaj landoj, gxi en la vojo cxian pli kaj
pli kreskis, tiel ke gxi fine farigxis tiel longa kaj granda, ke
jam la duono estus suficxa.
Tiel la instruitulo revenis en sian landon, skribis librojn pri
la verajxo en la mondo, pri la bonajxo kaj belajxo, kaj tiel li
pasigis tagojn kaj jarojn; pasis multaj jaroj.
Je unu vespero li sidas en sia cxambro, kaj jen subite oni frapas
tre mallauxte sur la pordo.
"Eniru!" diris li, sed neniu venas; tial li malfermis mem, kaj
jen antaux li staras neordinare maldika homo, kun tre mira
eksterajxo. Cetere la homo estis tre ricxe vestita, li estis
videble grava persono.
"Kun kiu mi havas la honoron paroli?" demandis la instruitulo.
"Jes, mi tiel ankaux pensis", diris la eleganta homo, "ke vi min
ne rekonos! Mi farigxis tro korpa, mi litere ricevis viandon kaj
oston. Vi kredeble nenian pensis, ke vi vidos min ian en tia bona
farto! Cxu vi ne rekonas vian malnovan ombron? Jes, vi certe ne
kredis, ke mi ian ankoraux revenos. Mi havis felicxon de l'
tago, kian mi estis cxe vi la lastan fojon; mi cxiuflanke
farigxis tre bonhava. Se mi volas min elacxeti el mia servado,
mi estas suficxe ricxa por tio cxi!" Kaj li eksonigis tutan
ligajxon da multekostaj sigeliloj, kiuj pendis apud lia horlogxo,
kaj metis sian manon en la dikan oran cxenon, kiun li portis
cxirkaux la kolo. Sur cxiuj fingroj brilis ringoj kun diamantoj,
kiuj cxiuj estis veraj.
"Ne, mi ne povas ankoraux retrovi miajn sentojn!" diris la
instruitulo. "Kiel tio cxi estas ebla!"
"Io ordinara tio cxi efektive ne estas!" diris la ombro, sed vi
ja mem ankaux ne apartenas al la homoj ordinaraj, kaj mi, kiel vi
scias, de mia infaneco cxian iris laux viaj piedosignoj. Tuj,
kian vi trovis, ke mi estas suficxe matura, por min mem trabati
tra l' mondo, mi komencis propran vojon. Mi min trovas en la
plej brila situacio, sed nun venis al mi ia dezirego vidi vin
ankoraux unu fojon antaux via morto, cxar morti ian vi ja devas.
Ankaux tiujn cxi landojn mi volis vidi ankoraux unu fojon, cxar
oni ja cxian amas sian patrujon. Mi scias, ke vi ricevis alian
ombron; cxu mi devas al gxi aux al vi ion pagi? Estu tiel bona
kaj diru al mi!"
"Ha, gxi estas efektive vi!" diris la instruitulo. "Gxi ja estas
multege mirinda! Nenian mi kredus, ke al iu lia malnova ombro
povus reveni estante homo!"
"Diru al mi, kiom mi devas pagi!" diris la ombro, "cxar mi ne
volus resti sxuldanto de iu!"
"Kiel vi povas tiel paroli!" diris la instruitulo, "de ia sxuldo
tie cxi ne povas ja tute esti parolo. Uzu vian liberon kiel cxiu
alia! Mi tre gxojas pro via felicxo! Sidigu vin, malnova amiko,
kaj rakontu al mi per malmultaj vortoj, kiel tio cxi okazis kaj
kion vi tie vidis en la varmaj landoj cxe la najbaro de
kontrauxe!"