La kolonoj de la socio

H >> Henrik Ibsen >> La kolonoj de la socio

Pages:
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7

HILMAR TONNESEN
Oni tamen kredas gxin, kaj morgaux aux postmorgaux redaktoro Hammer
kompreneble volas fiksnajli gxin kiel fakto. Estas jam gxenerala
inciteco tie. Mi auxdis pluruloj diri, ke se tiu onidiro
konfirmigxas, ili forstrekos sin el la listoj.

KONSULO BERNICK
Neeble!

HILMAR TONNESEN
Cxu? Kiel kredas vi, ke tiuj komercanimoj tiel volonte akceptis vian
entreprenon? Cxu vi ne kredas, ke ili mem flaris naze, ke --?

KONSULO BERNICK
Neeble, mi diras; _tiom_ da civitana virto tamen trovigxas en nia eta
komunumo --

HILMAR TONNESEN
Cxi tie? Jes, vi ja estas optimisto, kaj tial vi jugxas aliulojn laux
vi mem. Sed mi, kiu estas suficxe sperta observanto --. Ne estas unu,
-- kompreneble krom ni, -- ecx ne unu, mi diras, kiu tenas la
standardon de la ideo alta. (al la fono) Uf, jen mi vidas ilin!

KONSULO BERNICK
Kiujn?

HILMAR TONNESEN
La du usonanojn. (elrigardas dekstren) Kaj kun kiu ili iras? Jes, je
Dio, cxu ne estas la sxipestro de "Indian Girl". Uf!

KONSULO BERNICK
Kion ili volas pri _li_?

HILMAR TONNESEN
Ho, estas ja suficxe konvena socio. Li lauxdire estis sklavkomercisto
aux rabisto; kaj kiu scias pri kio la aliuloj sin okupis dum tiuj
multaj jaroj.

KONSULO BERNICK
Mi diras al vi, ke estas ege malgxuste pensi tiel pri ili.

HILMAR TONNESEN
Jes, vi ja estas optimisto. Sed nun kompreneble ni denove havos ilin
sur la nukon; tial mi gxustatempe -- (iras al la pordo maldekstre)

(_Frauxlino Hessel_ venas de dekstre.)

FRAUXLINO HESSEL
Nu, Hilmar, cxu estas mi, kiu pelas vin el la cxambro?

HILMAR TONNESEN
Tute ne; jxus nun urgxas; mi parolos kun Betty. (iras en la
malantauxan cxambron maldekstre)

KONSULO BERNICK
(post mallonga silento) Nu, Lona?

FRAUXLINO HESSEL
Jes.

KONSULO BERNICK
Kiel mi aspektas por vi hodiaux?

FRAUXLINO HESSEL
Kiel hieraux. Mensogo pli ol malpli --

KONSULO BERNICK
Vi devas klarigxi en tio cxi. Kien Johan iris?

FRAUXLINO HESSEL
Li venos; li havis ion priparolendan kun iu viro.

KONSULO BERNICK
Post tio kion vi auxdis hieraux, vi komprenas, ke mia tuta estado
estas detruita, se la vero venos en la lumon.

FRAUXLINO HESSEL
Mi tion komprenas.

KONSULO BERNICK
Estas kompreneble memsekvo, ke _mi_ ne faris min kulpa en tiu krimo,
pri kiu onidiras.

FRAUXLINO HESSEL
Estas memkompreneble. Sed kiu estas la sxtelisto?

KONSULO BERNICK
Ne estis iu sxtelisto. Ne sxteligxis iu mono; ecx ne sxilingo
malaperis.

FRAUXLINO HESSEL
Kiel?

KONSULO BERNICK
Ecx ne sxilingo, mi diras.

FRAUXLINO HESSEL
Sed la onidiro? Kiel tiu abomena onidiro estas disvastigita, ke Johan
--?

KONSULO BERNICK
Lona, kun vi mi opinias, ke mi povas paroli, kiel al neniu alia; mi
volas nenion prisilenti por vi. _Mi_ havas mian parton en la kulpo,
ke la onidiro disvastigxis.

FRAUXLINO HESSEL
Vi? Kaj tion vi povis fari kontraux li, kiu por vi --!

KONSULO BERNICK
Vi ne jugxu sen memori kiel la aferoj tiam statis. Mi ja rakontis al
vi tion hieraux. Mi revenis hejmen, kaj trovis mian patrinon
implikigita en serio de malsagxaj entreprenoj; diversaj malsukcesoj
aldonigxis; kvazauxis ke cxiuj malbonoj sturmis kontraux nin; nia
firmao estis cxe ruinigxo. Mi estis duone nepripensema kaj duone
malespera. Lona, mi opinias ke estis pleje por mutigi la pensojn, ke
mi ekrilatis al tiu konekso, kiu kauxzis ke Johan forvojagxis.

FRAUXLINO HESSEL
Hm --

KONSULO BERNICK
Vi certe povas imagi al vi, kiel cxiaj onidiroj cirkuligxis, kiam vi
kaj li estis for. Tio cxi ne estis lia unua malsagxeco, oni rakontis.
Dorf estis ricevinta grandan sumon da mono de li por silenti kaj
foriri, oni diris; aliuloj pretendis, ke _sxi_ ricevis gxin. Samtempe
ne kasxigxis, ke nia firmao spertis malfacilajxojn pagi siajn
sxuldojn. Kio estis pli komprenebla, ke la klacxantoj kunligis tiujn
du onidirojn? Kiam sxi restis cxi tie kaj vivis en malricxeco, oni
pretendis, ke li estis preninta la monon kun si al Usono, kaj la
onidiro cxiam pligrandigis la sumon.

FRAUXLINO HESSEL
Kaj vi, Karsten --?

KONSULO BERNICK
Mi kaptis tiun famon kiel savtabulon.

FRAUXLINO HESSEL
Vi pluen disvastigis gxin?

KONSULO BERNICK
Mi ne kontrauxdiris gxin. La kreditoroj komencis treti al ni pli
proksimen; mi devis trankviligi ilin; gravis ke oni ne ekhavus
malfidon al la solideco de la firmao; momenta malbonsxanco estis nin
frapinta; ili ne devus sin altrudi; nur atendi tempon; cxiu ekhavus
sian bonhavon.

FRAUXLINO HESSEL
Kaj cxiu ekhavis sian bonhavon?

KONSULO BERNICK
Jes, Lona, tiu famo savis nian firmaon kaj faris min la homo, kiu mi
nun estas.

FRAUXLINO HESSEL
Mensogo do faris vin la homo, kiu vi nun estas.

KONSULO BERNICK
Al kiu tio damagxis tiam? Estis la intenco de Johan neniam reveni.

FRAUXLINO HESSEL
Vi demandas, cxu kiun gxi damagxis. Rigardu en vin mem, kaj diru al
mi, cxu vi mem ne kaptis damagxon.

KONSULO BERNICK
Ekrigardu en kiun ajn homon, kaj vi trovos en cxiu ajn almenaux unu
nigran punkton, kiun li devas kasxi.

FRAUXLINO HESSEL
Kaj Vi nomas Vin la kolonoj de la socio!

KONSULO BERNICK
La socio ne havas pli bonajn.

FRAUXLINO HESSEL
Kiom gravas, ke tia socio subtenigxas aux ne? Pri kio temas en tio
cxi? La sxajno kaj la mensogo -- kaj nenio alia. Jen vi vivas, la
plej elstara viro de la urbo, en gloro kaj gxojo, en potenco kaj
honoro, vi, kiu gluis la krimulsignon sur senkulpulon.

KONSULO BERNICK
Cxu vi ne pensas, ke mi profunde sentas mian maljuston kontraux li?
Kaj cxu vi ne kredas, ke mi estas preta ree bonfari gxin?

FRAUXLINO HESSEL
Per kio? Parolante?

KONSULO BERNICK
Cxu tion vi povus postuli?

FRAUXLINO HESSEL
Kio alia povus rebonigi tian maljustajxon?

KONSULO BERNICK
Mi estas ricxa, Lona; Johan povas prezenti postulon kiun ajn --

FRAUXLINO HESSEL
Jes, ofertu al li monon, kaj vi auxdos, kion li respondos.

KONSULO BERNICK
Cxu vi konas liajn intencojn?

FRAUXLINO HESSEL
Ne, post hieraux li estas silenta. Estas kvazaux cxio tio faris lin
matura viro.

KONSULO BERNICK
Mi devas paroli kun li.

FRAUXLINO HESSEL
Jen li estas.

(_Johan Tonnesen_ venas de dekstre.)

KONSULO BERNICK
(al li) Johan --!

JOHAN TONNESEN
(deturnante) Unue _mi_. Hieraux matene mi donis al vi mian vorton por
silenti.

KONSULO BERNICK
Vi tion faris.

JOHAN TONNESEN
Sed tiam mi ankoraux ne sciis --

KONSULO BERNICK
Johan, permesu al mi per du vortoj klarigi al vi la konekson --

JOHAN TONNESEN
Ne bezonigxas; mi tute bone komprenas la konekson. La firmao estis
tiam en malfacila stato; kaj kiam mi do estis for, kaj vi havis
potencon super sendefenda nomo kaj famo --. Nu, mi ne ege imputas al
vi tion; ni estis junaj kaj facilanimaj en tiuj tagoj. Sed nun mi
bezonas la veron, kaj nun vi devas paroli.

KONSULO BERNICK
Kaj gxuste nun mi bezonas mian tutan moralan estimon, kaj tial mi ne
_povas_ paroli nun.

JOHAN TONNESEN
Mi ne gxenas min pro la fikciajxoj kiujn vi disvastigis pri mi; estas
tio alia, por kio vi prenu la kulpon. Dina farigxu mia edzino, kaj
cxi tie, en cxi tiu urbo, mi volas vivi kaj logxi kaj konstrui kun
sxi.

FRAUXLINO HESSEL
Vi jenon volas?

KONSULO BERNICK
Kun Dina! Kiel via edzino? Cxi tie en la urbo!

JOHAN TONNESEN
Jes, gxuste cxi tie; mi volas resti cxi tie por spiti cxiujn tiujn
mensogantojn kaj kalumniantojn. Sed por gajni sxin, estas necese, ke
vi liberigu min.

KONSULO BERNICK
Cxu vi pripensis, ke se mi konfesos la unuan, mi ankaux samtempe
prenos sur min la duan? Vi volas diri, ke el niaj libroj mi povas
pruvi, ke neniu trompo estas okazinta? Sed tion mi ne povos; niaj
libroj tiam ne tiel akurate tenigxis. Kaj ecx se mi povus, -- kion
per tio gajnigxus? Cxu mi ne almenaux starus kiel la homo, kiu iam
savis sin per mensogo, kaj kiu dum dek kvin jaroj lasis tiun mensogon
kaj cxiujn la aliajxojn fiksigxi, sen esti farinta pasxon kontrauxe?
Vi ne plu konas nian socion; alie vi devus scii ke tio cxi frakasus
min gxisfunde.

JOHAN TONNESEN
Mi povas nur diri al vi, ke mi volas preni la filinon de sinjorino
Dorf kiel edzinon, kaj vivi kun sxi en cxi tiu urbo.

KONSULO BERNICK
(sekigas la sxviton de la frunto) Auxskultu, Johan, -- kaj ankaux vi,
Lona. Ne estas ordinaraj cirkonstancoj en kiuj mi staras gxuste en
tiuj cxi tagoj. Mi staras tiel, ke se tiu cxi frapo direktigxos al
mi, vi estos min detruintaj, kaj ne nur min, sed ankaux grandan
benoricxan estontecon por la socio, kiu tamen estis via hejmo dum la
infanaj jaroj.

JOHAN TONNESEN
Kaj se mi ne direktos la frapon kontraux vin, mi detruos mem mian
tutan estontan felicxon.

FRAUXLINO HESSEL
Parolu dauxre, Karsten.

KONSULO BERNICK
Do auxskultu. Estas pri la fervoja afero, kaj tiu afero ne estas tute
tiel simpla, kiel vi opinias. Vi certe auxdis priparolata pasintan
jaron marbordan linion? Gxi ricevis multajn, gravajn vocxojn por si
cxi tie en la urbo kaj ankaux en la cxirkauxajxo; sed mi malhelpis
gxin, cxar gxi malutilus al nia vaporsxiptrafiko laux la marbordo.

FRAUXLINO HESSEL
Cxu vi mem interesigxis en tiu vaporsxiptrafiko?

KONSULO BERNICK
Jes. Sed neniu kuragxis suspekti min de tiu flanko; mi havis mian
estimitan nomon kiel sxildon kaj sxirmilon super mi. Cetere mi estus
povinta porti la perdon; sed la loko ne estus gxin portinta. Do
decidigxis por la internlanda linio. Kiam tio estis okazinta, mi
certigis al mi en tuta silento, ke flanka fervojo povus esti metata
cxi-malsupren al la urbo.

FRAUXLINO HESSEL
Kial en tuta silento, Karsten?

KONSULO BERNICK
Cxu vi auxdis priparolataj la grandajn acxetojn de arbaraj
proprajxoj, de minejoj kaj de akvofaloj --?

JOHAN TONNESEN
Jes, estas ja eksterurba asocio --

KONSULO BERNICK
Tiel ke tiuj bienoj nun situas, ili estas preskaux senvaloraj por la
disaj posedantoj; ili tial estas venditaj suficxe malmultekoste. Se
oni atendus gxis la flanka fervojo estus priparolata, la posedantoj
postulus malmoderajn prezojn.

FRAUXLINO HESSEL
Bone, bone; sed kio sekve?

KONSULO BERNICK
Nun venas tio, kio povas esti malsame eksplikata, -- tio, kion homo
en nia socio nur povas konfesi, se li havas nemakulitan kaj estimatan
nomon al kiu sin apogi.

FRAUXLINO HESSEL
Nu?

KONSULO BERNICK
Estas mi, kiu acxetis cxion.

FRAUXLINO HESSEL
Vi?

JOHAN TONNESEN
Je propra respondeco?

KONSULO BERNICK
Je propra respondeco. Se la flanka fervojo realigxos, mi estos
milionulo; se gxi ne realigxos, mi estos ruinigita.

FRAUXLINO HESSEL
Tio estas riska, Karsten.

KONSULO BERNICK
Mi riskis mian tutan kapitalon sur tio cxi.

FRAUXLINO HESSEL
Mi ne pensas pri la kapitalo; sed kiam tio malkasxigxos, ke --

KONSULO BERNICK
Jes, tie estas la nodpunkto. Kun la nemakulita nomo, kiun mi gxis nun
portis, mi povas preni tiun aferon sur miajn sxultrojn, porti gxin
antauxen, kaj diri al miaj kuncivitanoj: Vidu, tion mi riskis por la
bono de la socio.

FRAUXLINO HESSEL
Por la socio?

KONSULO BERNICK
Jes; kaj ecx ne unu volas dubi pri miaj intencoj.

FRAUXLINO HESSEL
Tamen trovigxas homoj, kiuj agis pli malferme ol vi, sen subintencoj,
sen flankaj konsideroj.

KONSULO BERNICK
Kiuj?

FRAUXLINO HESSEL
Kompreneble kaj Rummel kaj Sandstad kaj Vigeland.

KONSULO BERNICK
Por gajni ilin mi devis inici ilin pri la afero.

FRAUXLINO HESSEL
Kaj sekve?

KONSULO BERNICK
Ili rezervis al si kvinonon de la profito por divido.

FRAUXLINO HESSEL
Ho, tiuj kolonoj de la socio!

KONSULO BERNICK
Cxu ne estas la socio mem, kiu devigas nin iri laux insidaj vojoj?
Kio okazus cxi tie, se mi ne estus aginta en silento? Cxiuj estus sin
enjxetintaj en la entreprenon, dividantaj, disigantaj, fusxantaj la
tuton. En cxi tiu urbo estas neniu homo krom mi, kiu komprenas kiel
gvidi tian grandan entreprenon, kiel tiu cxi farigxos; en cxi tiu
lando estas entute nur la enmigrintaj familioj, kiuj havas talenton
por pli grandaj entreprenoj. Tial mia konscienco absolvas min en tiu
cxi rilato. Nur en miaj manoj cxi tiuj proprajxoj povos farigxi
dauxra beno por la multaj, al kiuj ili havigos panon.

FRAUXLINO HESSEL
En tio mi opinias ke vi pravas, Karsten.

JOHAN TONNESEN
Sed mi ne konas tiujn multajn, kaj la felicxo de mia vivo estas en
risko.

KONSULO BERNICK
La bonstato de via naskigxloko estas en risko. Se malkasxigxos
aferoj, kiuj jxetas ombron sur mian antauxan konduton, mia
kontrauxuloj kun unuigxintaj fortoj atakos min. Junula malprudento
neniam forvisxigxas en nia socio. Oni volas ekzameni mian tutan
intertempan vivon, eltiri milojn da etaj okazajxoj, interpreti kaj
ekspliki ilin en la lumo de tio, kio malkasxigxus; oni volas frakasi
min sub la pezo de famoj kaj kalumnioj. El la fervoja afero mi devos
retirigxi; kaj se mi malkaptos gxin, gxi falos, kaj mi estos samtempe
ruinigita kaj civitane morta.

FRAUXLINO HESSEL
Johan, post tio kion vi nun auxdis, vi devas forvojagxi kaj silenti.

KONSULO BERNICK
Jes, jes, Johan, tion vi devas!

JOHAN TONNESEN
Jes, mi forvojagxos kaj ankaux silentas; sed mi revenos, kaj tiam mi
parolos.

KONSULO BERNICK
Restu tie transe, Johan; silentu, kaj mi volonte dividos kun vi --

JOHAN TONNESEN
Retenu vian monon, sed redonu al mi mian nomon kaj mian reputacion.

KONSULO BERNICK
Kaj oferi mian propran!

JOHAN TONNESEN
Pri tio vi kaj via socio devas akordigxi. Mi devas kaj volas gajni
Dina por mi. Tial mi forvojagxos jam morgaux per "Indian Girl" --

KONSULO BERNICK
Per "Indian Girl"?

JOHAN TONNESEN
Jes. La sxipestro promesis kunpreni min. Mi transvojagxos, mi diras;
mi vendos mian bienon kaj ordigas miajn aferojn. Post du monatoj mi
estos reveninta.

KONSULO BERNICK
Kaj tiam vi volas paroli?

JOHAN TONNESEN
Tiam la kulpulo prenu la kulpon mem.

KONSULO BERNICK
Cxu vi forgesas, ke tiam mi devos preni _tion_ sur min, pri kio mi
_ne_ estas kulpa?

JOHAN TONNESEN
Kiu antaux dek kvin jaroj utiligis tiun hontindan famon?

KONSULO BERNICK
Vi pelas min al malespero! Sed se vi parolos, mi cxion neos! Mi
diros, ke estas komploto kontraux mi; vengxo; ke vi venis cxi tien
por elpremi monon de mi!

FRAUXLINO HESSEL
Honto al vi, Karsten!

KONSULO BERNICK
Mi estas malespera, mi diras; kaj mi luktos por la vivo. Mi neos
cxion, cxion!

JOHAN TONNESEN
Mi havas viajn du leterojn. En mia kofro mi trovis ilin inter miaj
aliaj paperoj. Cxi-matene mi tralegis ilin; ili estas suficxe klaraj.

KONSULO BERNICK
Kaj tiujn vi volas prezenti?

JOHAN TONNESEN
Se farigxos necese.

KONSULO BERNICK
Kaj post du monatoj vi denove estos cxi tie?

JOHAN TONNESEN
Mi tion esperas. La vento estas bona. Post tri semajnoj mi estos en
New York --, se "Indian Girl" ne subakvigxos.

KONSULO BERNICK
(ekmire) Subakvigxos? Kial "Indian Girl" subakvigxus?

JOHAN TONNESEN
Ne, ankaux mi tiel pensas.

KONSULO BERNICK
(preskaux ne auxdeble) Subakvigxi?

JOHAN TONNESEN
Jes, Bernick, nun vi do scias, kio atendas; dume vi devas konsideri
la situacion. Adiaux! Salutu al Betty, kvankam sxi ne akceptis min
kiel fratino. Sed Marta mi tamen volas vidi. Sxi diru al Dina --; sxi
promesu al mi --

(Li eliras tra la malantauxa pordo maldekstre.)

KONSULO BERNICK
(al si mem) "Indian Girl" --? (rapide) Lona, vi _devas_ malhelpi tion
cxi!

FRAUXLINO HESSEL
Vi mem vidas, Karsten, -- mi ne plu havas potencon super li.

(Sxi iras post _Johan_ en la cxambron maldekstre.)

KONSULO BERNICK
(en maltrankvilaj pensoj) Subakvigxi --?

(_Sxipkonstruisto Auxne_ venas de dekstre.)

SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Je via permeso, cxu estas konvene por la konsulo --?

KONSULO BERNICK
(turnas sin impete) Kion Vi volas?

SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Peti cxu mi povu fari demandon al la konsulo.

KONSULO BERNICK
Nu ja; rapidigxu. Pri kio Vi volas demandi?

SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Mi volas demandi, cxu estas firma decido, -- nesxangxeble firma
decido, -- ke mi estus maldungata de la farejo, se "Indian Girl" ne
povus forveli morgaux?

KONSULO BERNICK
Kio nun? La sxipo ja _farigxos_ preta por forveli.

SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Jes, -- gxi farigxos. Sed se gxi ne farigxos, -- cxu mi tiam
maldungigxus?

KONSULO BERNICK
Por kio tiaj senutilaj demandoj?

SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Mi ege volus scii tion, sinjoro konsulo. Respondu al mi pri _tio_:
Cxu mi maldungigxus?

KONSULO BERNICK
Cxu mia vorto kutime estas fiksa aux ne?

SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Mi do morgaux estus perdinta la pozicion, kiun mi havas en mia domo
kaj inter tiuj al kiuj mi plej proksime apartenas, -- perdinta mian
influon en la rondo de la laboristoj, -- perdinta la eblecon bonfari
inter la malaltaj kaj malricxaj homoj en la societo.

KONSULO BERNICK
Auxne, pri tiu punkto ni estas finitaj.

SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Nu, do "Indian Girl" forvelu. (mallonga silento)

KONSULO BERNICK
Auxskultu; mi ne povas direkti miajn okulojn en cxiujn lokojn; ne
povas respondeci por cxio; -- Vi povas aserti al mi, ke la riparado
estas neriprocxeble farita?

SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Vi fiksis mallongan tempolimon, sinjoro konsulo.

KONSULO BERNICK
Sed la riparo estas tauxga, Vi diras?

SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Ni havas ja bonan veteron kaj somertempon. (denova pauxzo)

KONSULO BERNICK
Cxu Vi havas ion pli al mi direndan?

SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Mi ne scias pri io alia, sinjoro konsulo.

KONSULO BERNICK
Do, -- "Indian Girl" forvelos --

SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Morgaux?

KONSULO BERNICK
Jes.

SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Nu ja. (Li salutas kaj foriras.)

(_Konsulo Bernick_ staras momenton sendecida; tuj poste li iras
rapide al la elireja pordo, kvazaux volante revoki Auxne, sed haltas
maltrankvila kun la mano sur la anso. Samtempe malfermigxas la pordo
de ekstere, kaj _plenrajtigito Krap_ envenas.)

PLENRAJTIGITO KRAP
(mallauxte) Aha, li estis cxi tie. Cxu li konfesis?

KONSULO BERNICK
Hm --; cxu Vi ion malkasxis?

PLENRAJTIGITO KRAP
Cxu tio bezonigxas? Cxu la konsulo ne vidis la malbonan konsciencon
ekrigardi el liaj okulanguloj?

KONSULO BERNICK
Ho cxu; -- tiajxo ne vidigxas. Cxu Vi ion malkasxis, mi demandas?

PLENRAJTIGITO KRAP
Mi ne povis alveni; estis tro malfrue; ili jam estis tiranta la
sxipon el la doko. Sed gxuste tiu urgxo klare montras, ke --

KONSULO BERNICK
Montras nenion. La inspekto do jam okazis?

PLENRAJTIGITO KRAP
Kompreneble; sed --

KONSULO BERNICK
Vi do nun vidas. Kaj oni kompreneble trovis nenion priplendindan?

PLENRAJTIGITO KRAP
Sinjoro konsulo, Vi certe scias kiel tiaj inspektoj okazas, precipe
en sxipfarejo, kiu havas tian bonan nomon kiel la nia.

KONSULO BERNICK
Same bone; ni do estas senplendindaj.

PLENRAJTIGITO KRAP
Sinjoro konsulo, cxu Vi vere nenion rimarkis en Auxne, ke --?

KONSULO BERNICK
Auxne tute trankviligis min, mi diras al Vi.

PLENRAJTIGITO KRAP
Kaj mi diras al Vi, ke mi estas morale konvinkita, ke --

KONSULO BERNICK
Kion tio cxi signifu, sinjoro Krap? Mi ja komprenas, ke Vi portas
malamikan senton kontraux la viro; sed se Vi volas iel malutili al
li, Vi devas elekti alian okazon. Vi scias kiel grave estas por mi --
aux pli gxuste por la sxipsocieto -- ke "Indian Girl" forvelu
morgaux.

PLENRAJTIGITO KRAP
Nu bone; tio okazu; sed kiam ni auxdos ion de _tiu_ sxipo -- hm!

(_Komercisto Vigeland_ envenas de dekstre.)

KOMERCISTO VIGELAND
Estime bonan tagon, sinjoro konsulo. Cxu Vi havas liberan momenton?

KONSULO BERNICK
Je Via servo, sinjoro Vigeland.

KOMERCISTO VIGELAND
Jes, mi nur volus auxdi, cxu ne ankaux Vi subtenas la decidon, ke "La
Palmo" forvelu morgaux?

KONSULO BERNICK
Jes; tio ja estas interkonsentita afero.

KOMERCISTO VIGELAND
Sed nun la sxipestro venis al mi informante, ke estas prognozo por
ventego.

PLENRAJTIGITO KRAP
La barometro multe falis de post la mateno.

KONSULO BERNICK
Cxu? Cxu ni povas atendi ventegon?

KOMERCISTO VIGELAND
Almenaux fortan venton; sed ne kontrauxventon; male --

KONSULO BERNICK
Hm; nu, kion Vi do diras?

KOMERCISTO VIGELAND
Mi diras, kiel mi diris al la sxipestro, ke "La Palmo" estas en la
mano de la providenco. Kaj cetere gxi ja unue velos nur trans la
Nordan Maron; kaj en Anglio la frajtaj prezoj estas ja nun tiel
kontentige altaj, ke --

KONSULO BERNICK
Jes, kauxzus al ni perdon, se ni atendus.

KOMERCISTO VIGELAND
La sxipo estas ja solida, kaj krome plene asekurita. Ne, sed
tiarilate estas pli riske por "Indian Girl" --

KONSULO BERNICK
Kiel tio?

KOMERCISTO VIGELAND
Gxi ja ankaux forvelos morgaux.

KONSULO BERNICK
Jes, la sxipsocieto forte urgxis, kaj cetere --

KOMERCISTO VIGELAND
Nu, se tiu malnova kesto kuragxas forveli, -- kaj krome kun tia
sxipanaro, -- estus honto, se ni ne --

KONSULO BERNICK
Nu bone. Supozeble Vi havas la sxipdokumentojn kun Vi?

KOMERCISTO VIGELAND
Jes, jen.

KONSULO BERNICK
Bone; nun bonvole eniri kun sinjoro Krap.

PLENRAJTIGITO KRAP
Bonvolu; estos tuj arangxata.

KOMERCISTO VIGELAND
Dankon. -- Kaj la rezulton ni metos en la manon de la cxiopova,
sinjoro konsulo.

(Li iras kun _plenrajtigito Krap_ en la antauxan cxambron maldekstre.
_Adjunkto Rorlund_ envenas tra la gxardeno.)

ADJUNKTO RORLUND
Ah, cxu mi renkontu Vin hejme je tiu cxi tempo de la tago, sinoro
konsulo?

KONSULO BERNICK
(enpense) Kiel Vi vidas.

ADJUNKTO RORLUND
Jes, tamen estis pro la sinjorino, ke mi eniris. Mi imagis al mi, ke
sxi bezonus iun konsolan vorton.

KONSULO BERNICK
Sxi eble bezonus. Sed ankaux mi volus iomete paroli kun Vi.

ADJUNKTO RORLUND
Kun plezuro, sinjoro konsulo. Sed kio estas al Vi? Vi aspektas tute
pale kaj konfuzite.

KONSULO BERNICK
Cxu? Cxu mi tiel aspektas? Jes, kiel povas esti aliaspekte, -- tiom
kiom nuntempe amasigxas antaux min? Tuta, mia granda komerco, -- kaj
ankaux la fervoja establajxo --. Auxskultu: en unu vorto, sinjoro
adjunkto; permesu al mi fari al Vi demandon.

ADJUNKTO RORLUND
Tre volonte, sinjoro konsulo.

KONSULO BERNICK
Estas penso, kiu falis en min. Kiam oni staras antaux tia vastatinga
entrepreno, kiu postulus unu opan oferon --?

ADJUNKTO RORLUND
Kiel vi pensas?

KONSULO BERNICK
Ekzemple mi supozas: viro intencas establi grandan fabrikon. Li scias
certe -- cxar cxiuj spertoj montris tion -- ke frue aux malfrue dum
la ekspluatado en tiu fabriko homaj vivoj perdigxos.

ADJUNKTO RORLUND
Jes, tio estas nur tro versxajna.

KONSULO BERNICK
Aux iu jxetas sin sur ekspluatado de minejoj. Li prenas kaj familiaj
patroj kaj junaj vivfortaj homoj en sian servon. Cxu oni ne povas kun
certeco diri, ke ne cxiuj tiuj travivos.

ADJUNKTO RORLUND
Jes bedauxrinde, sendube estas tiel.

KONSULO BERNICK
Nu. Tia viro ja scias antauxe, ke la entrepreno, kiun li realigos,
sendube iam kostos homa vivo. Sed tiu entrepreno estas gxenerale
utila; por cxiu vivo, kiun gxi kostas, gxi same sendube progresigas
la bonfarton de multaj centoj.

ADJUNKTO RORLUND
Aha, Vi pensas pri la fervojo, -- pri cxiuj tiuj dangxeraj fosadoj
kaj krevigadoj de rokoj kaj cxio tio --

KONSULO BERNICK
Jes; nu jes; mi pensas pri la fervojo. Kaj krome, -- la fervojo
farigxos kauxzo por fabrikoj kaj ekspluatado de minejoj. Sed cxu Vi
tamen ja opinias --?

ADJUNKTO RORLUND
Kara sinjoro konsulo, Vi estas preskaux tro konscienca. Mi pensas, ke
kiam Vi metas la aferon en la manon de la providenco --

KONSULO BERNICK
Jes; certe ja; la providenco --

ADJUNKTO RORLUND
-- Vi estas senkulpa. Vi konstruu fidoplene la fervojon.

KONSULO BERNICK
Jes, sed nun mi supozas specialan okazon. Mi supozas, ke trovigxis
bor-truo, kiu eksplodigxus, kaj tio en dangxera loko; sed se tiu
bor-truo ne eksplodigxus, ne eblus realigi la fervojon. Mi supozas,
ke la ingxeniero scias, ke kostos la vivo de tiu laboristo, kiu
brulfajrigu la mecxon; sed fajrigata gxi devas esti, kaj estas la
devo de la ingxeniero sendi laboriston tien por fari la taskon.

ADJUNKTO RORLUND
Hm --

KONSULO BERNICK
Mi scias, kion Vi volas diri. Estus lauxdinde, se la ingxeniero mem
prenus la mecxon, kaj irus al la bor-truo por gxin brulfajrigi. Sed
tiajxon oni ne faras. Li sekve devas oferi laboriston.

ADJUNKTO RORLUND
Tion ingxeniero neniam farus cxe ni.

KONSULO BERNICK
Neniu ingxeniero en la grandaj landoj hezitus tion fari.

ADJUNKTO RORLUND
En la grandaj landoj? Nu, tion mi ja kredas. En tiuj koruptaj
senkonsciencaj socioj --

KONSULO BERNICK
Ho, tamen estas multaj bonoj en tiuj socioj.

ADJUNKTO RORLUND
Kaj tion Vi povas diri, Vi, kiu mem --?

KONSULO BERNICK
En la grandaj socioj ili tamen havas eblecojn antauxenigi utilan
entreprenon; tie ili havas kuragxon oferi ion por granda afero; sed
cxi tie oni restriktigxas de cxiaspecaj malgrandanimaj konsideroj kaj
skrupuloj.

ADJUNKTO RORLUND
Cxu homa vivo estas malgrandanima konsidero?

KONSULO BERNICK
Kiam tiu homa vivo staras kiel minaco al la bono de miloj.

ADJUNKTO RORLUND
Sed Vi starigas tute nepenseblajn kazojn, sinjoro konsulo! Mi tute ne
komprenas Vin hodiaux. Kaj Vi ecx montras al la grandaj socioj. Jes,
tie fremde, -- kion valoras homa vivo tie? Tie ili ne kalkulas per
homaj vivoj, sed per kapitaloj. Sed ni ja staras sur tute alia morala
starpunkto, mi opinias. Rigardu al nia honesta profesio de
sxipposedantoj! Menciu unu solan sxipposedanton cxe ni, kiu por fia
gajno volus oferi homan vivon! Kaj imagu tiujn friponojn en la
grandaj socioj, kiuj por avantagxo cxartedonas unu nemartauxgan
sxipon post la alia --

KONSULO BERNICK
Mi ne parolas pri nemartauxgaj sxipoj!

ADJUNKTO RORLUND
Sed mi parolas pri ili, sinjoro konsulo.

KONSULO BERNICK
Jes, sed pro kio? Tio ja ne rilatas al la afero. -- Ho, tiuj
bagatelaj timoplenaj konsideroj! Se generalo cxe ni kondukus siajn
homojn en la pafadon kaj ekhavus ilin mortpafataj, li poste ricevus
sendormajn noktojn. Tiel ne estas aliloke. Vi auxdus kion tiu tie
interne rakontas --

ADJUNKTO RORLUND
Li? Kiu? La usonano --?

Pages:
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7